- Bardız Camisi
Erzurum, Senkaya ilçesindeki Bardiz Kalesinin yaninda bulunmaktadir.
Bardiz Kalesi XII.yüzyilin ortalarinda Saltuklu Meliki Izzeddin zamaninda yapilmistir. Bu caminin de ayni dönemde yapildigi sanilmissa da bazi belgelere göre Mimar Sertzade Molla Ahmet Ali'nin 1748'de yaptirdigi anlasilmistir. Cami kesme tastan kare planli ve tek kubbelidir.
Günümüze son cemaat yeri gelememistir. Ancak duvarlarindaki uzanti ve izlerden son cemaat yerinin bulundugu anlasilmistir.
Giris kapisi sivri kemerlidir ve iki yaninda da birer nis bulunmaktadir. Ibadet mekanini üzerini örten kubbe trompludur.
Distan sekizgen bir kasnak üzerine kubbe oturtulmustur.
Mihrap mukarnasli ve geometrik süslemelidir. Ayrica ibadet mekanini aydinlatan pencereler üzerinde sülüs yazi ile halifelerin isimleri yazilidir. Minaresi kesme tas kaide üzerine tugladan tek serefeli ve yuvarlak gövdelidir
- Bardız Kalesi
|
Erzurum Senkaya ilçesinde Bardiz bucagi yakinindaki bardiz caminin yakininda bulunmaktadir. Kalenin ne zaman ve kimin tarafindan yapildigi konusunda kesin bir bilgi bulunmamakla beraber XII.yüzyilin ortalarinda Saltuklu Meliki Izzeddin zamaninda yapildigi sanilmaktadir. Kaynaklarda da bu kale ile ilgili yeterli bir bilgiye rastlanmamis, Kale hakkinda genis bir arastirma yapilamamistir. Bununla beraber, burçlar ve burçlar arasindaki kesme tastan yapilmis sur duvarlari görülmektedir.
Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde Bardiz kalesini su sekilde anlatir; (Cilt 1-2, s.635) ".........Akkoyunlu el Melik Izzüd-din binasidir. Kalenin ciheti ulyasi cerbinde celi hat ile tarihi bu vecih ile mesturdur. Kalesi bir dere kenarinda dört köse tas binadir. Dizdari kizinin yüzelli kadar da hayati vardir. Cami, mescit, muhtasar hamami, çarsi ve pazari vardir
|
|
- Nesimi Akın İlkokulu
-
Senkaya kazasinin Gaziler (Bardiz) bucak merkezinde bulunan ilkokul binasi 1889 yilinda yapimi ve mimari tarzi Ruslar tarafindan, isçiligi ise, Rus boyundurugu altinda kalan Güresken, Senpinar (Zakim) Çatalelma (Nüsünk) köylerinde bulunan Türklerin cebri olarak amale çalistirilmak suretiyle yapilmistir. Kahve renkli, yontma ve kesme taslarla duvarlarin iç kisimlari tas araliklarinin keçe ve yün konulmak suretiyle kireç harci ile çok saglam olarak 382 metrekare üzerine kurumu yapilmis, iki büyük kapi ile ayri ayri iki salonla binaya girilmektedir.

Birinci giris kapisi dört basamakli tas merdivenle çift kat ve çift kanat kapidan büyük salona girilerek bu kisimda bulunan bir büyük, iki küçük sinif ile bir adet ögretmen odasindan mevcut olan bölümlerin kapilari salona açilmaktadir. Bahsedilen kismin ara bölmeleri tas duvar olup, kapilarinin üç tanesi bir, bir tanesi çift olmak kaydi ile ikiser kanatli, diger kapilarin üç tanesi ise tek kanatli kalin firinlanmis kerestelerden yapilmistir. Bu kisimda bulunan bölümlerin tavan kisimlari agaç çitalarla yapilarak alttan kenarlari sütun sekliyle çok saglam olarak sivanmistir. Taban dösemeleri ise 7 cm kalinligindaki tahtalarla genis olarak dösenmistir. Pencere çerçeveleri çift katli olup, 1948 yilinda yapilan tamiratla tamami yenilenmistir. Binanin bölümleri içerisinde bulunan sinif ve odalardaki 70x110 cm ebadindaki beton döküm altliklari o devre ait sömine seklindeki soba alt yapilari olup son tamiratla tamami kaldirilmistir.
Ikinci kisim girisi ise, çift kanatli kapi ile ufak salona açilan iki büyük bir küçük siniftan olusmaktadir. Büyük siniflarin ve giris kapisinin kapilari ayni tarihte yapilmistir. Ara bölümleri ise tugla ve briketlerle örülmüstür.
%10 meyil üzerine kurulan çati iskeleti ise agaç malzemelerinin tamami firinlanmis çok saglam yapisi ile durumunu muhafaza etmektedir. Sadece çati saçak kisimlarinin disari kisimlari çürümüs, çati saclari ise ince düz sistem olup 1974 - 1978 tarihlerinde yapilan tamiratla tamami degistirilmistir. Hali hazirdaki durumu bozuk vaziyette olup büyük bir kismi akmaktadir.
Ruslar tarafindan yapilan okulda 1889-1912 yillari arasinda Rusça-Rumca egitimlerini Türk çocuklarinin da beraberliginde sürdürmüslerdir. 1914-1918 yillari arasindaki egitimin tamami Rumca olan okulda 1918 ile 1922 yillari arasindaki egitiminin egitim ve ögretim faaliyeti yapilmayan okulda 1922 yilindan beri Türk çocuklarinin (yöre çocuklari) egitim ve ögretim hizmetine girmistir. 1926 yilinda Arap harfleri ile mezuniyetini vermistir. 1922 tarihinden 1929 yilina kadar Gaziler'e (Bardiz) bagli olan Göresken, Senpinar (Zakim), Kaynak (Çermik), Çatalelma (Nüsünk), Içmesu (Hamas), Gözebasi (Yukari Hamas), Oltu ve Sarikamis Ilçelerine bagli olan köylerden gelen ögrencilere kapilarini açmistir. 1928 yilinda yeni Türk harfleriyle ögretimini yapan Gaziler (Bardiz) Nesimi Akin Ilkokulunda 1980-1981 egitim ve ögretim yilina kadar 40 ögretmen görev yaparak 939 tane ögrenci diploma alarak mezun olmustur.
Deposu ve ögrenci tuvaletleri okulun ilkel usul ile yapilan depo ve tuvaletlerinden uzun süre yararlanilmistir. 10 dönümlük genis bir bahçesi bulunan okulun bahçesinin 5 dönümünü 4274 sayili Kanunla Gaziler (Bardiz) Saglik Ocagina vererek Nahiye merkezi içerisinde bulunan ögretmen evini karsiliginda almis olup, hali hazirdaki ögretmen lojmaninin durumu bozuktur. (Daha sonraki yillar betonarme olarak yapilmistir.)
Nesimi Akin Ilkokulunun bahçe duvarlarinin ön kismi 100. yil çalisma programi içerisinde o zamanki Nahiye Muhtari rahmetli Oguzhan USTAOGLU ile Ilkokul Müdürü Ekrem ÖZTÜRK'ün çabalari ile köy halkinca yapilmistir. Bahçe içerisinde akan çesme ise köylülerin katkilari ile, Rahmetli Basögretmen Mecit GEDIKOGLU'nun çabalari ile okul içme suyuna kavusmustur.
NOT: okulun tarihçesi, Bardiz Bucagindan Okul Müdürü Ekrem ÖZTÜRK ile Bucak halkindan Nazmi AKIN ve Kamil SENGÜL'ün müsterek çalismalari ile hazirlanmis bir nottur.