Hamas Tarihi
|
HAMAS
Erzurum ili Şenkaya ilçesine bağlı Bardız Çayı vadisi'de kurulmuş küçük bir köydür.
Erzurum'a uzaklığı Horasan üzeri 153 km.
Oltu-Şenkaya istikametinden ise 187km dir.
Doğusunda Bardız (Gaziler, kuzey doğusunda Nüsünk, kuzeyinde Dölgah,güneyinde Yeniköy, batısında Norşen yer almaktadır.
Halk genelde tarı ve tarıma bağlı olarakta hayvancılıkla geçinmektedir.Arıcılık yapanlar da mevcuttur.
Rakım olarak 1400m civarındadır.Karasal bir iklime sahiptir.Ancak karasak iklim ile Karadeniz iklimi arasında geçiş iklimini oluşturur.Bu yüzden alçak kesimler kısmen meyve ve sebze yetiştirmeye uygundur.Mısır, bal kabağı, domates ,biber vs.ile
meyvelerden dut, kiraz,kayısı ,elma yetiştirmeye uygundur.
Yüksek kesimler ve dağların kuzey yamaçları yer yer çam ve ardıç ağaçlarıyla kaplıdır.
Ortasından Bardız Çayı'nın kollarından biri olan Hamas Çayı geçmektedir.Sularını Kıl Dağlar'ndan alan çayımız ilkbaharda coşkun sularıyla köye ayrı bir güzellik katmaktadır. Etrafı çam ormanlarıyla kaplı olan Turnagölleri ve Karagöl görülmeye değer yerlerindendir.
İsmi Cumhuriyetten sonra İçmesu olarak değiştirilmiştir.İçmesu ismi köyde kaynak olarak çıkan maden suyundan (Acısu)
dolayı verilmiştir. Eskiden Tortum'a, Narman'a,Oltu'ya ve Sarkamış'a bağlıyken 1942'de Şenkaya'nın ilçe olmasıyla Şenkaya'ya bağlanmıştır.
TARİHSEL İSMİ
Köy olarak ismi (Hamas) yöresel Türkçe Arapça kelimelere bakılarak araştırıldığında yörenin Hun Türklerinin 395-398 yıllarındaKafkaslar üzerinden işgal edildiği 6. yy' akadar da Sabir Türkleri tarafından kesin yerleşime açıldığı anlaşılmaktadır.
Hatta 2005 yılında Şenkaya yöresinde bulunan bir mezarda çıkan at-avcı- köpek iskeletinin (Bu üçlü Türklere ait bir özellik)
Türklerin bu bölgeye 1070-1048 Malazgirt ve Pasinler savaşları'ndan çok önceleri Hun Türkleri ve daha sonraki400'lü 500'lü
yıllarda yerleştiklerini göstermektedir.
Yöredeki Arapça, Farsça, Türkçe köy ve mıntıka isimlerinin Türklerin 650'li yıllardan sonra Hazar Türklerinin İşlamiyet'i
kabül etmesi ve Güney Gürcistan'a doğru yerleşmelerive daha sonra Oltu Çoruh Vadileri ile bu bölgede yerleştikleri anlaşılmaktadır.
TV programlarının birinde Dağistan'ın köylerinin birinde konuşulan Türkçenin köyümüz Türkçesiyle çokyakın benzerlik göstermesi de yörenin Ahıska Türkleri ve Kafkas Türkleriyle bir bütünlük arzettiğinin kanıtıdır.Gerk köy gerek mıntıka ismleri Bardız Çayı vadisi'
nin Hun ve Sabir Türkleriyle Türkleştiği ; Hz.Ömer ve Hz. Osman zamanlarında (650 li yıllar)İslamiyetle tanıştığı ,Abbasiler ve Selçuklularla bölgede Türk varlığının devam ettiği anlaşılmaktadır.Aslında Osmanlıca(Arapça-Farsça-Türkçe)olupta Ermenice veya Rusça-Rumca sandığımız yer isimleri:
Lağsor Deresi:Arapça olarak kral mezarlarının bulunduğu vadi anlamını taşıması,Allahuekber dağlarının ismi,
Nüsünk:ziyarete çıkılan yer veya kurban kesilen yer;
Zakim:Arkaç (Gece davarın kaldığı yer) Nurşen:Nur ve şen ,veya güneşli yer manasına;
Hamas:Kahramanlar,yiğitler manasında; Bardız kelimesinin Arapça kale köyü manasında ;
Güreşken :Eşilen yer, kaygan yer, heyelanlı yer,(çok eşken)veya güreş tutan manasında olmaları mıntıka isimlerinden;
Bebiros:Arapça Babirus..Gün kapısı, sabah güneşinin doğduğu yer anlamında,Sanamer(eski köy):Meraya yakın otlak ,
Haponus'un :Abonoz ağacı (Türkçe) Böküt:Büküt:İçinde küçük söğüt ağaçlarının bulunduğu yer(Türkçe) Şirvaz (farsça)
İran'ın bir şehri
YORUM:
Yukardaki kelimelerden de anlaşılacağı üzere bölgemizdeki manasını anlamadığımız kelimeler Ermenice veya Rumca değil,özbe öz Osmanlıca dır. "Bardız " kelimesini Ermenice "Bahçe Kapısı" olarak tercüme edenler, tarihimize müslüman ve Türk kimliğimize karşı hata yapıyorlar.Kaldıki Bardız'da veya civar yakın köylerde Ermeni yaşadığı söylenebilir mi? Evet Şenkaya'nın bazı köylerinde Ermeniler yaşamıştır.Bardız köylerinde Ermeni değil 93 Harbinden sonra Rusya tarafından yerleştirilen Rumlar vardır.
Bilgi ve yorumlarınıza sunulur. |
|
|